بحران ناترازی بنزین در ایران وارد مرحله جدیدی شده است. با رسیدن متوسط مصرف روزانه بنزین به ۱۳۵ میلیون لیتر و ثبت رکورد ۱۵۳ میلیون لیتری در یک روز، فاصله تولید و مصرف به حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون لیتر در روز افزایش یافته است.
آمار کلیدی بحران بنزین
- مصرف متوسط روزانه: ۱۳۵ میلیون لیتر
- رکورد مصرف یک روز: ۱۵۳ میلیون لیتر
- تولید پایدار داخلی: حدود ۱۰۰ تا ۱۱۲ میلیون لیتر
- کسری روزانه: ۱۵ تا ۲۰ میلیون لیتر
- قیمت رسمی هر لیتر: ۱۵ هزار ریال (حدود ۰.۰۲ دلار)
- سرانه مصرف ایران: ۴ لیتر در روز (میانگین جهانی: ۳ لیتر)
ریشه‌های بحران
مصطفی نخعی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، در اردیبهشت ۱۴۰۵ اعلام کرد ایران روزانه با کمبود حدود ۲۰ میلیون لیتر بنزین روبه‌رو است و این کسری حتی پیش از آغاز جنگ نیز وجود داشته و از طریق واردات و برداشت از ذخایر راهبردی جبران می‌شده است.
پس از حمله هوایی اسرائیل به برنامه هسته‌ای ایران در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، صف‌های بسیار طولانی در جایگاه‌های سوخت ایجاد شد. سازمان مدیریت بحران کشور اعلام کرد عرضه سوخت تنها تا ساعت ۲۰:۰۰ انجام خواهد شد.
ظرفیت پالایشگاه‌ها و پروژه‌های آتی
ارتقای برخی پالایشگاه‌ها در اواخر سال ۱۴۰۳ منجر به افزایش حدود ۵ درصدی تولید بنزین (حدود ۸ میلیون لیتر در روز) شد. پروژه‌های توسعه‌ای شامل:
- واحد چهارم پالایشگاه ستاره خلیج فارس
- پروژه سیراف با ظرفیت ۶۰ هزار بشکه در روز
- پالایشگاه علیش با ظرفیت ۶۰ هزار بشکه در روز
- مجموعه مهر خلیج فارس با ظرفیت ۱۲۰ هزار بشکه در روز
راه‌حل‌های موجود
دولت به‌صراحت از افزایش قیمت رسمی بنزین خودداری کرده (آخرین تلاش در آبان ۹۸ منجر به اعتراضات شد). راه‌حل‌های مدیریتی شامل ترویج CNG، توسعه حمل‌ونقل عمومی و نوسازی ناوگان فرسوده است. اما مصرف CNG از ۲۴ میلیون مترمکعب در سال ۹۹ به حدود ۱۸ تا ۱۹ میلیون مترمکعب کاهش یافته.
روند تاریخی مصرف سوخت را در گزارش مصرف روزانه بنزین در ایران ۱۴۰۵ مرور کرده‌ایم.
منبع: شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران؛ وزارت نفت